Vrije tijd voor kinderen en jongeren met een ondersteuningsnood

Vrije tijd voor kinderen en jongeren met een ondersteuningsnood

Ouders voor Inclusie maakt vrijetijds- en jeugdwerk inclusiever

Vrije tijd is zoveel meer dan een leuke namiddag. Het is spelen, groeien, erbij horen, jezelf tonen. Toch is dat voor kinderen en jongeren met een ondersteuningsnood of handicap niet altijd vanzelfsprekend. In sportclubs, jeugdbewegingen en vrijetijdsactiviteiten botsen gezinnen nog te vaak op drempels — zichtbaar én onzichtbaar. 

Ouders voor Inclusie, een vrijwilligersorganisatie van, voor en door ouders, wil daar samen met lokale actoren verandering in brengen. Met een sterk praktijkgericht aanbod ondersteunen ze vrijetijds- en jeugdwerkactoren om inclusie niet als extra last, maar als een gedeelde verantwoordelijkheid en een verrijking te zien.

Van recht naar realiteit

Het recht op vrije tijd is nochtans duidelijk verankerd in het Kinderrechtenverdrag (art. 31 IVRK). Maar onderzoek toont aan dat kinderen en jongeren met een ondersteuningsnood nog steeds minder participeren aan het reguliere aanbod. Zelfuitsluiting, onzekerheid bij organisaties en een gebrek aan inclusieve houding spelen daarin een grote rol. De echte omslag komt er pas wanneer we de klassieke opdeling tussen “regulier” en “doelgroepgericht” loslaten, en structureel samenwerken, ondersteund door organisaties met specifieke expertise. Ouders voor Inclusie neemt daarin een brugfunctie op.

Wat werkt volgens Ouders voor Inclusie?

Tijdens een kennisinitiatief met Ouders voor Inclusie op 26 november 2025 werd duidelijk dat inclusie niet start bij regels of structuren, maar bij houding, vertrouwen en verbinding. We bespreken vijf centrale inzichten.

1) Begin bij het gesprek, niet bij het probleem

Inclusie begint met écht luisteren. Ga in dialoog met ouders en kinderen: Wat hebben jullie nodig om hier graag te zijn? Wat helpt? Wat maakt het moeilijk? Durf los te komen van labels en diagnoses en kijk eerst naar het kind of de jongere als persoon, met interesses en talenten.

Inspiratie: plan een kennismakingsmoment vóór de start van de activiteit, los van inschrijvingen of administratie.

2) Stel vragen die ruimte openen

Een sterke infofiche gaat verder dan “wat kan niet?”. Ze brengt ook in kaart: 

• wat iemand graag doet,
• waar iemand energie van krijgt,
• welke ondersteuning helpend is, en
• welke verwachtingen ouders en jongeren hebben.

Zo voorkom je misverstanden en kan je samen zoeken naar haalbare oplossingen.

Inspiratie: gebruik open vragen en laat ruimte voor ouders om zelf accenten te leggen.

3) Je hoeft het niet alleen te doen

Inclusie is teamwork. Ouders, jeugdwerkers, vrijetijdsdiensten, scholen en ondersteuningsorganisaties hebben elk een stukje van de puzzel. Door elkaar actief op te zoeken, versterk je je aanbod én je draagvlak.

Inspiratie: bouw een lokaal inclusienetwerk uit of sluit aan bij bestaande overlegmomenten.

4) Maak kleine aanpassingen met grote impact

Inclusie zit vaak in eenvoudige ingrepen: duidelijke dagstructuren, voorspelbare communicatie, rustplekken, flexibele deelnamevormen. Redelijke aanpassingen zijn geen gunst, maar een manier om deelname mogelijk te maken. 

Inspiratie: test aanpassingen samen met gezinnen en stuur bij waar nodig.

5) Communicatie maakt of breekt

Hoe je communiceert, bepaalt wie zich welkom voelt. Warme taal, duidelijke informatie en persoonlijk contact verlagen de drempel aanzienlijk.

Inspiratie: vermijd vakjargon, wees transparant over wat kan en wat (nog) moeilijk is, en nodig gezinnen expliciet uit om vragen te stellen.

Het aanbod van Ouders voor Inclusie: een toolbox voor de praktijk

Wie zelf aan de slag wil, vindt bij Ouders voor Inclusie een rijk en toegankelijk aanbod rond vrije tijd, sport en jeugdwerk: 

• tools om in gesprek te gaan met ouders en jongeren,
• checklists voor het organiseren van drempelloze activiteiten,
• inspirerende praktijkvoorbeelden uit het veld,
• tips rond toeleiding, communicatie en samenwerking,
• materiaal om teams te ondersteunen in houding, voorbereiding en onderlinge afstemming.

Alles vertrekt vanuit de praktijk, met oog voor haalbaarheid én groeikansen.

Samen op weg

Ouders voor Inclusie vertrekt vanuit een heldere boodschap: inclusie is geen eindpunt, maar een proces dat je samen aflegt. Door te luisteren, te proberen en te blijven leren, ontstaat vrijetijd en jeugdwerk waar elk kind en elke jongere zich welkom kan voelen.

Nieuwsgierig naar meer? Ontdek het volledige aanbod van Ouders voor Inclusie en laat je inspireren om vandaag al kleine stappen te zetten richting een inclusiever vrijetijdsaanbod!